ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΡΓΟΥ
ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΕΡΓΟΥ
Το έργο εστιάζει στη δημιουργία ενός εκπαιδευτικού και ερευνητικού πλαισίου που συνδυάζει τη θεωρία με την πρακτική γύρω από τη βιώσιμη υλικότητα. Διαμορφώνει έναν συνεργατικό χώρο όπου επαγγελματίες από διαφορετικά πεδία -αρχιτέκτονες, designers, καλλιτέχνες και ερευνητές- διερευνούν νέα οικολογικά κονιάματα και βιουλικά. Το αντικείμενο δεν περιορίζεται στη θεωρητική διερεύνηση, αλλά επεκτείνεται σε πειραματικές δοκιμές καθώς και σε πρακτικές εφαρμογές μικρής κλίμακας, όπως έπιπλα, αντικείμενα και εγκαταστάσεις. Παράλληλα, το έργο επιδιώκει να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο των υλικών ως φορέων οικολογικών, κοινωνικών και πολιτισμικών νοημάτων, ενσωματώνοντας τη βιωσιμότητα στο κέντρο του σχεδιασμού. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, προτείνει ένα εναλλακτικό μοντέλο παραγωγής που συνδέει την περιβαλλοντική ευθύνη με τη συλλογική δημιουργία και τη γνώση.
ΣΤΟΧΟΙ ΕΡΓΟΥ
Οι στόχοι του έργου κινούνται σε πολλαπλά επίπεδα, συνδυάζοντας την ανταλλαγή της γνώσης, την ενδυνάμωση της καινοτομίας και ανάδειξη της κοινωνικής διάστασης της δημιουργικής παραγωγής. Κεντρικός στόχος είναι η εξοικείωση νέων δημιουργών με βιώσιμες πρακτικές σχεδιασμού και κατασκευής, με έμφαση σε υλικά χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Παράλληλα, το έργο επιδιώκει την ανάπτυξη καινοτόμων υλικών και την προώθηση της κυκλικής οικονομίας, αντικαθιστώντας γραμμικά μοντέλα παραγωγής με πρακτικές επαναχρησιμοποίησης και βιοαποδόμησης. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στη σύνδεση παραδοσιακών τεχνικών με σύγχρονες ψηφιακές μεθόδους, δημιουργώντας υβριδικά μοντέλα παραγωγής. Επιπλέον, το έργο στοχεύει στη δημοκρατικοποίηση της γνώσης μέσω ανοιχτών εργαλείων και στην ενίσχυση της συμμετοχής.
ΔΡΑΣΕΙΣ ΕΡΓΟΥ
Το έργο εκτυλίσσεται σε τρεις διαδοχικές και αλληλένδετες φάσεις που καλύπτουν όλο το φάσμα από την έρευνα έως τη διάχυση. Η πρώτη φάση αποτελεί τον πυρήνα του έργου και υλοποιείται μέσω ενός Residency, όπου πραγματοποιείται θεωρητική και πρακτική διερεύνηση υλικών και τεχνικών, καθώς και πειραματισμός, σχεδιασμός και ανάπτυξη πρωτοτύπων. Στην δεύτερη φάση, η γνώση μεταφέρεται στο ευρύ κοινό μέσω ανοιχτών εργαστηρίων, στα οποία συμμετέχουν άλλοι δημιουργοί και ευρύτερες κοινωνικές ομάδες και παράγονται πιλοτικές εφαρμογές. Τέλος, η τρίτη φάση επικεντρώνεται στην τεκμηρίωση και διάχυση των αποτελεσμάτων μέσω ψηφιακού αποθετηρίου, δημοσιεύσεων και δημόσιων παρουσιάσεων, ενισχύοντας τον δημόσιο διάλογο γύρω από τη βιώσιμη κατασκευή.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ RESIDENCY
Το Residency αποτελεί τον κεντρικό μηχανισμό υλοποίησης του έργου και λειτουργεί ως ένας εντατικός, 6μηνος κύκλος συλλογικής έρευνας και δημιουργίας. Συμμετέχουν 10 επιλεγμένοι επαγγελματίες από διαφορετικά πεδία, οι οποίοι συν-εργάζονται σε ένα πειραματικό πλαίσιο με πρώτες ύλες, όπως οργανικά υλικά, γεωϋλικά και βιομηχανικά παραπροϊόντα. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει συστηματικά εργαστήρια με θεωρητικές εισηγήσεις και πρακτική εξάσκηση, καθώς και εκτεταμένη πρόσβαση σε εργαστηριακό εξοπλισμό για ατομική και ομαδική έρευνα. Οι συμμετέχοντες παράγουν πειραματικά μίγματα και σταδιακά αναπτύσσουν πρωτότυπα και κατασκευές μικρής κλίμακας, ενσωματώνοντας αρχές κυκλικής οικονομίας και βιωσιμότητας. Το Residency ολοκληρώνεται με δημόσια παρουσίαση των αποτελεσμάτων και λειτουργεί ως γέφυρα για τη μετάβαση στις επόμενες δράσεις του έργου.
ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΕΡΓΟΥ
Η διεπιστημονικότητα αποτελεί θεμελιώδη άξονα του έργου, τόσο σε επίπεδο σχεδιασμού όσο και υλοποίησης. Το έργο φέρνει σε ουσιαστικό διάλογο πεδία όπως η αρχιτεκτονική, το design και η τέχνη με τις φυσικές επιστήμες, και ειδικότερα τη χημεία, τη μηχανική και την επιστήμη των υλικών. Η συνεργασία μεταξύ της ομάδας LUDD και του Εργαστηρίου Χημείας και Τεχνολογίας Υλικών (ΕΧΤΥ) του ΕΚΠΑ διασφαλίζει τη σύνδεση της πειραματικής δημιουργικής πρακτικής με την επιστημονική έρευνα και τεκμηρίωση. Παράλληλα, τα διαφορετικά επαγγελματικά και ερευνητικά υπόβαθρα των συμμετεχόντων διαμορφώνουν ένα γόνιμο περιβάλλον ανταλλαγής γνώσης. Αυτή η συνάντηση θεωρούμε ότι οδηγεί στη διαμόρφωση νέων υβριδικών μεθοδολογιών μάθησης και παραγωγής, όπου η θεωρία, η επιστήμη και η πράξη συνυπάρχουν δυναμικά.
ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΕΡΓΟΥ
Η καινοτομία του έργου συγκροτείται ως ένα πολυεπίπεδο σύστημα που συνδυάζει τεχνικές, μεθοδολογικές και κοινωνικές διαστάσεις. Σε τεχνικό επίπεδο, εισάγει την ανάπτυξη και εφαρμογή βιουλικών και εναλλακτικών κονιαμάτων χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος, προωθώντας την αντικατάσταση ενεργοβόρων υλικών και τη σύνδεση παραδοσιακών τεχνικών με σύγχρονες ψηφιακές μεθόδους παραγωγής. Σε μεθοδολογικό επίπεδο, καινοτομεί μέσω της υιοθέτησης συμμετοχικών μορφών μάθησης, όπως το Residency και τα ανοιχτά εργαστήρια, που βασίζονται στη βιωματική και συνεργατική γνώση. Επιπλέον, προτείνει ένα υβριδικό μοντέλο συνεργασίας μεταξύ κοινωνικής οικονομίας και ακαδημαϊκής έρευνας, με οριζόντια και διατομεακή δομή. Τέλος, σε κοινωνικό επίπεδο, προωθεί την ανοιχτή πρόσβαση στη γνώση και τη δημιουργία κοινοτήτων πρακτικής διερεύνησης, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση ενός νέου, πιο δημοκρατικού και βιώσιμου οικοσυστήματος σχεδιασμού και παραγωγής.
ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΒΙΟΥΛΙΚΩΝ
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΚΟΝΙΑΜΑΤΑ
Τα οικολογικά κονιάματα συνιστούν υλικά κατασκευής βασισμένα σε ασβέστη ή πηλό, συνδυασμένα με αδρανή (άμμο, περλίτη, στάχτη) και νερό, με προσθήκη οργανικών ή βιολογικών συστατικών για βελτιωμένη πλαστικότητα, αντοχή και μικροδομική σταθερότητα. Η παρασκευή τους αξιοποιεί τοπικούς πόρους και μειώνει το ενεργειακό αποτύπωμα, ενώ η συμμετοχική προσέγγιση επιτρέπει συλλογικό πειραματισμό και εκπαίδευση. Τέτοιες τεχνικές ενσωματώνουν αρχές κυκλικής οικονομίας και προάγουν την τοπική τεχνογνωσία στη βιώσιμη κατασκευή.
ΒΙΟΠΛΑΣΤΙΚΑ
Τα βιοπλαστικά αποτελούν φυσικά πολυμερή υλικά, βιοδιασπώμενα και χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος, που προέρχονται από άμυλο, πρωτεΐνες (ζελατίνη) ή πολυσακχαρίτες φυκών (agar). Η δομή τους τροποποιείται μέσω πλαστικοποιητών και ελέγχου θερμοκρασίας, επηρεάζοντας ελαστικότητα, θραύση και διαφάνεια. Παρασκευάζονται με απλές θερμοχημικές διεργασίες, παρέχοντας δυνατότητα χρωματισμού και διαμόρφωσης φιλμ μικρής κλίμακας. Τα βιοπλαστικά λειτουργούν ως εκπαιδευτικό εργαλείο για τη σύνδεση χημείας, υλικότητας και σχεδιασμού, ενώ ενισχύουν την κατανόηση των σχέσεων σύστασης–ιδιοτήτων των πολυμερών.
ΧΑΡΤΟΣΥΝΘΕΤΑ
Τα χαρτοσύνθετα (papercrete) είναι κυτταρινούχα υλικά που παρασκευάζονται από πολτοποιημένο ανακυκλωμένο χαρτί συνδυασμένο με ανόργανα ή οργανικά συνδετικά, όπως ασβέστη, πηλό ή μικρή ποσότητα τσιμέντου, και νερό. Διακρίνονται για το χαμηλό βάρος, την καλή θερμομονωτική συμπεριφορά και την ευκολία μορφοποίησης, ενώ αποτελούν βιοδιασπώμενες και χαμηλής ενέργειας εναλλακτικές λύσεις για μη φέροντα δομικά στοιχεία, μορφοπλαστικά πάνελ και ηχοαπορροφητικά στοιχεία. Η τεχνολογία υποστηρίζει την κυκλική οικονομία και εκπαιδευτικά εργαστήρια βιώσιμης κατασκευής.
ΜΥΚΗΛΙΑΚΑ ΥΛΙΚΑ
Τα μυκηλιακά υλικά αποτελούν βιολογικά παραγόμενα composites, όπου το μυκήλιο των μυκήτων λειτουργεί ως φυσικό βιοσυνδετικό, συγκολλώντας λιγνοκυτταρινούχα υποστρώματα (πριονίδι, άχυρο, φλοιοί) σε συνεκτικά, πορώδη και ελαφρά δομικά στοιχεία. Η παραγωγή τους απαιτεί χαμηλή ενέργεια, ελεγχόμενη θερμοκρασία και υγρασία, και οδηγεί σε πλήρως βιοαποδομήσιμα, θερμομονωτικά και ηχοαπορροφητικά blocks. Στο πλαίσιο εργαστηριακών δράσεων, τα μυκηλιακά υλικά αξιοποιούνται για μη φέροντα δομικά στοιχεία, προσωρινές κατασκευές και πειραματικά αρχιτεκτονικά prototypes.
______________________________________________________________________________________________________________________________________
Το έργο χρηματοδοτείται από το Πράσινο Ταμείο στα πλαίσια του προγράμματος Καινοτόμες Δράσεις με τους Πολίτες 2024 και υλοποιείται σε συνεργασία με το Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Υλικών του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
